Yakın bir geçmişe kadar yalnızca Android cihaz kullanıcılarının sorunu olan Instagram story ölçeklendirme problemi yeni nesil iOS cihazlarda dahi kendini gösterdiğinden beri pek çok kullanıcının canını sıkmaya başladı. Sonsuz ekran cihazların, çentikli tasarımların ve uzun telefonların piyasadaki çoğu kullanıcının ilk tercihleri arasında olduğu biliniyor. Ancak ekran tasarımlarındaki değişim yazılım boyutunda desteklenmediği sürece kullanım deneyimini alt üst eden problemlere neden oluyor. Instagram’da hikaye paylaşımı yaparken yaşanan kayıplar kullanıcıya zorluk çıkaran problemlerden biri.

instagram hikayelerime neden zoom yapıyor

Özellikle kendi sosyal medya yönetimini kendisi yapmak isteyen kullanıcılar için hikaye paylaşımlarının optimize edilmesi fazlasıyla önemli. Sosyal medyada paylaşılan görseller itina ile hazırlandıktan sonra zamanlamasından tasarımına kadar her şey detaylıca düşünülerek yayınlanıyor. Haliyle kimse titizlikle paylaştığı görsellerin farklı kullanıcılar tarafından eksik ve hatalı görüntülenmesini istemiyor. Ancak Instagram’ın yazılımsal tarafta yaşadığı ekran oranı optimizasyonu sorunu ile kimi zaman farkında dahi olmamanıza rağmen görsellerinizin farklı kullanıcıların ekranlarında farklı şekillerde görünmesine neden oluyor.

HİKAYELERİNİZİN BOZULDUĞUNUN FARKINDA OLMAYABİLİRSİNİZ

İşin daha can sıkıcı boyutu ise Instagram hikayelerde yaşanan bu probleme maruz kalan çoğu kullanıcının sorundan haberinin dahi olmayışı. Çünkü kullanılan cihaz üzerinde giriş yapılmış olan hesapta paylaşılan hikaye görüntülenmek istendiğinde görselde herhangi bir sorun görünmüyor. Haliyle yayınınız sizin cihazınızda size hiçbir sorun yokmuş gibi görünüyor.

Ancak aynı cihazdan farklı bir hesaba giriş yaparak ilgili hikaye görüntülendiğinde bazı kısımların kaybolduğu görülebiliyor. Farklı bir cihazdan hikaye görüntülenmek istediğinde yine bazı kısımların kaybolduğu gözleniyor, ancak daha da zorlayıcı taraf şu ki, farklı bir cihazdan görüntülenen hikayede kaybolan kısımlar tamamen farklı oluyor.

INSTAGRAM NEDEN HİKAYELERİ BOZUYOR?

Gelelim bu sorunun neden ve nasıl olduğuna. Problemin temel sebebi Instagram, YouTube, Facebook gibi sosyal medya uygulamalarının geliştirildiği dönemde kullanılan mobil cihazların ekran oranlarının 9:16 oranında üretilmesi ve günümüz cihazlarının farklı ekran boyutlarına sahip olması. Günümüzde piyasada dolaşımda olan cihazlarda ve özellikle yeni nesil telefonlarda 9:16 ekran oranı yerine 9:18, 9:18,5 hatta 9:20 oranlarında cihazlar bulunuyor. Ekran oranının değişimi ve bir standardı olmayışı, telefon boyutları aynı kalmasına rağmen sonsuz ekran özelliği ile çentikli ön kameraların piyasaya sürülmesi ile başladı. Daha uzun telefonlar, daha büyük ekranlar ve ön yüzde sonsuz ekran görünümleri 9:16 orana sahip telefonlara veda etmemize neden oldu.

9:16 VE 16:9 NEDİR? YENİ NESİL TELEFONLAR NEDEN 9:16 DEĞİL?

Günümüzde halen TV ve monitörlerin standart oranı olarak kabul edilen, yakın bir geçmişe kadar çoğu cihaz ve sosyal medya platformlarında en sık kullanılan ekran oranı 16:9’dan bahsederken ne ifade etmeye çalışıyoruz?

1980’lerde standart TV ekranı çerçeve oranı 4:3 idi. O dönemde SMPTE çalışma grubunun bir üyesi olan Kerns H. Powers tarafından önerilen 16:9 oranı ise o günden bugüne TV ve monitör ekranlarının standardı haline gelmişti. Zamanla mobil bir telefondan daha fazlası haline gelen akıllı telefonlarda da haliyle 9:16 oranı en sık kullanılan çerçeve oranı olarak kullanılmıştı.

16:9 demek en basit haliyle 16 birim genişliğe karşılık 9 birim yüksekliğe sahip bir ekran anlamına geliyor. Örneğin yatay ekranlarda Full HD olarak bildiğimiz çözünürlükte 1920 piksel genişliğe karşılık 1080 piksel yükseklikten bahsetmiş oluyoruz (1920×1080). Burada yükseklik ve genişliği eşit birimlere böldüğümüzde 16 birim genişlik ve 9 birim yükseklik boyutunda bir ekrandan bahsetmiş oluyoruz.

Aynı şekilde yatay ekranda 4K UHD için örnek olarak 3840 genişliğe karşılık 2160 yükseklik (3840×2160) ve yatay ekranda 8K UHD için 7680 genişliğe karşılık 4320 yükseklik (7680×4320) bize 16:9 oranını veriyor.

Cep telefonları söz konusu olduğunda aynı oranın genişlik ve yükseklik adına yalnızca yer değiştirdiğini hatırlatalım. Daha geniş ancak daha kısa cihazların elde kullanım açısından mümkün olmayacağı düşünülünce, cep telefonlarının 16:9 yerine dikey ekran olarak 9:16 olarak üretilmesi haliyle en mantıklı olanıydı. Velhasıl yakın geçmişe kadar karşılaştığımız tüm cihazlar 9:16 ekran oranı ile üretiliyordu. Ancak kullanıcının daha geniş ekrana portatif ve tek elle kullanım kolaylığından fedakarlık etmeden ulaşma isteği 16:9 ekran oranlarına veda etmemize neden oldu. Fiziki boyutlar görece fazla değişmeden ekran boyutunun cihazın üst ve alt kısımlarına doğru uzatılması ve sonsuz ekran kullanılması 9:18 ve 9:19 gibi ekran oranlarını gündeme getirmiş oldu.

9:16’YA VEDA NASIL OLMALI? INSTAGRAM NELER YAPIYOR?

Sonuç olarak artık elimizdeki cihazlar 9:16 oranı kullanmadığına ve kamera, işlemci, performans vb. kriterlere göre yeni nesil cihazlar kullanmaktan vazgeçmediğimize göre bu problemin bir çözüme ulaşması zorunlu.

Aslında Instagram söz konusu olduğunda işleri bu kadar karmaşık hale getiren bir sorun da Instagram’ın bu konuda bir çözüm yaratma çabası oldu. Bu konuda biraz kaş yapayım derken göz çıkarma durumuyla karşı karşıyayız.

Siyah Barlar ile Ekran Küçültmek

Çünkü normalde ekran oranı farklı bir cihaz üzerinden 9:16 bir görsel ya da video oynatmak istendiğinde içerik siyah barlar eklenerek ilgili ekran boyutuna göre ayarlanır ve görselde hiçbir deformasyon oluşmaz. Eğer ki söz konusu içerik uygun oranda değilse yapılan ilk şey görselin ekrana eksik kalan kısımlarının üzerine siyah bir bar ekleyerek ekranı bir nevi uygun boyutta kırpmaktır. Herhangi bir görsele de yapabileceğimiz bu müdahale çoğu uygulamada ekranların ta kendisine yapılıyor ve böylece uygun boyutlarda görüntü yansıtması sağlanıyor.

Sonsuz ekranlı telefonlarımızda halen çoğu oyunda sağda ve solda siyah barlar görme nedenimiz bu. Öncelikle ekranımız siyah barlar ile küçültülüyor, oyun ekranı bize arada kalan 16:9 bölmede gösteriliyor. Böylece içerik ne sağa sola uzatılarak bizim ekranımıza uygun hale getirilmek zorunda kalıyor, ne görsel deforme ediliyor, ne de görsel büyütülerek gösterilip herhangi bir kayıp yaşanıyor. Aynı durum YouTube’da ve Netflix’te izlenen video içerikler için de bu şekilde.

Aslında güncel olarak Instagram da siyah bar konusunu kullanıma sokmuş durumda. İlk dönemlerde hikayeleri ekrana sığdırmak için yukarı doğru uzatma gibi bir problem yaşanıyordu ve bugün siyah barlar sayesinde artık böyle bir sorun yaşanmıyor. Ayrıca eski model 9:16 ekrana sahip bir cihazdan paylaşılan görseller yeni nesil 9:18 bir cihazdan görüntülenmek istendiğinde de hikayelerin alt kısmında bir siyah bar bulunduğu görülüyor ve görseller kayıpsız görüntüleniyor.

Ancak bu sefer de siyah barlar başka bir probleme sebep oluyor. Yeni nesil telefonlardan gönderilen görseller de yayınlandıktan sonra aynı şekilde siyah barlar ile kapatılınca, yalnızca yabancı hesaplara görüntülenecek şekilde görseller deforme edilmiş oluyor. Görselin kayıplı hali kullanıcının kendisine görünmediğinden kullanıcının bu konudan haberi bile olmayabiliyor. Kimi zaman siyah barlar ile üstten ve alttan görsel kaybı yaşanırken, kimi cihazlarda görsel ortasından itibaren zoom yapılmış gibi yayınlandığı için ise yanlardan da kayıp yaşanıyor.

Kaş yapayım derken göz çıkarma konusu da buradan kaynaklanıyor. Siyah barlar kullanıcının kendisine, kendi hikayelerinde görüntülenmiyor. Sonuç olarak siz, tek bir cihaz ve tek bir hesap üzerinden üçüncü kişinin sizi nasıl görüntülediğini bilmiyorsunuz. Özellikle bir yazı eklediyseniz ve ekranın tüm genişliğini kullandıysanız takipçilerinizin çoğunun yazdığınız şeyin içeriğini tahmin etmesi gerekiyor.

Güncellemeleri Hesap Bazlı Yayınlamak

Instagram tarafının bir diğer can sıkıcı özelliği uygulama güncellemelerinin kullanıcı bazlı yayınlanması ve server kaynaklı sebeplerle bazı kullanıcıların diğerlerine göre güncellemelere daha geç erişmesi. Bu tarz sorunlar çözülse bile kimin ne kadar hızlı çözüme ulaştığının gri bölgede kalması kullanım deneyimini iyice alt üst ediyor.

Örneğin kimi 9:18 ekran oranına sahip kullanıcılar için bu problemin düzeldiği konuşuluyor ancak Instagram’ın gecikme yaratmasından dolayı her kullanıcı bu güncelleme ile karşılaşmış değil. Aynı cihaz üzerinde yer alan ve aynı özelliğe sahip iki farklı hesap için dahi ara yüz ve özellik farklılıkları yaşandığı düşünülürse Instagram’ın bu stratejiye güncelleme getirmesinin önemli olduğu görülebiliyor. Beta sürümler ve A/B testleri için test grubu oluşturulması anlaşılabilir olsa da iOS ve Android farkından takipçi sayısı vb. parametrelere kadar tüm farklılıklara sahip kullanıcıların bu tarz problemlerde güncellemelere aynı anda erişebilmesi kullanıcılar için çok daha verimli olacağa benziyor.

ROOT GEREKTİREN RİSKLİ UYGULAMALARDAN UZAK DURUN

Ekran oranı sorununda “Ben Instagram’ın beta sürümlerini, A/B testlerini, server yavaşlığını bekleyemem” diyen cesur kullanıcılar için elbette kısa bir yöntem mevcut. Ancak, elbette biz bu tarz yöntemleri tavsiye etmiyoruz. Cihaz üzerinde root gerektiren ve ekran oranınızda değişiklik yapmanızı sağlayan üçüncü parti uygulamaların cihazlarınıza geri dönüşü olmayan hasarlar verebileceğini unutmamalısınız.

PEKİ, AJANSLAR BU SORUNU NASIL ÇÖZÜYOR?

Kimi dijital reklam ajansının bu problemden haberi dahi olmadığını belirtmekte fayda var. Bazen şans eseri sorun yaşanmadığı görüldüğü gibi bazen büyük ölçekli işletmelerin sosyal medya hesaplarında dahi görsel ve metin kayıpları yaşandığını görebiliyoruz.
Sorunun farkında olan, titiz ve dikkatli danışmanların ise bu tarz problemler için cihaz/görsel optimizasyonu gibi pek çok farklı yöntemi bulunuyor. Bu nedenle sosyal medya yönetiminizi kendiniz yapmak isteseniz dahi en azından öncesinde danışmanlık hizmeti almanız önemli.

Future Searches olarak sosyal medya hesaplarınızı bize teslim ettiğinizde tüm güncel çözümlere ulaştığınızdan emin oluyor, bizden yalnızca danışmanlık talep etmeniz durumunda da size özel tüm çözümler ile sizi buluşturuyoruz.

 

PAYLAŞIM VE TAKİP

2020-11-12